Rodzaje wypowiedzeń – przegląd

Rozwiązanie stosunku pracy może wynikać z różnych powodów. Bez względu na rodzaj wypowiedzenia, pracodawca musi jednak stosować się do przepisów Kodeksu pracy. Jakie wyróżniamy sposoby rozwiązania umowy?

Wypowiedzenie umowy o pracę – podstawowe informacje

Wypowiedzenie umowy to zakończenie stosunku pracy, które może wynikać z inicjatywy zarówno pracodawcy, jak i pracownika. To właśnie od powodu rozwiązania umowy zależy ostateczny sposób zakończenia współpracy. Wypowiedzenie umowy o pracę powinno przebiegać zgodnie z zasadami zawartymi w Kodeksie pracy. Wyróżniono w nim kilka metod rozwiązania umowy z pracownikiem:

• za porozumieniem stron;
• za wypowiedzeniem;
• bez wypowiedzenia;
• z upływem czasu, na jaki zawarto umowę;
• poprzez wygaśnięcie stosunku pracy.

Wypowiedzenie musi mieć formę pisemną z podpisem – tradycyjnym lub elektronicznym. W dniu, w którym ustaje stosunek pracy, pracodawca musi wystawić również świadectwo pracy dla pracownika.

Wypowiedzenie umowy za porozumieniem stron

W przypadku rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron z propozycją zakończenia stosunku pracy ma prawo wystąpić każda ze stron. Zakończenie umowy może mieć miejsce w każdym terminie wyznaczonym przez obie strony – bez okresu wypowiedzenia. Jeżeli taki termin nie zostanie ustalony w porozumieniu, umowa ulega rozwiązaniu z dniem, w którym to porozumienie zawarto. Co więcej, w przypadku porozumienia stron nie ma znaczenia przyczyna zakończenia współpracy.

Rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem

Rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem, czyli z zachowaniem okresu wypowiedzenia, ma prawo złożyć pracodawca lub pracownik – jest to wówczas jednostronne oświadczenie woli. Okresy wypowiedzenia zależą od okresu zatrudnienia w danej firmie. Pracodawca w wypowiedzeniu musi przedstawić powód rozwiązania umowy.

Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia

Istnieją sytuacje, w których pracodawca może rozwiązać umowę o pracę bez zachowania okresu wypowiedzenia w trybie natychmiastowym. Mówimy wówczas o tzw. zwolnieniu dyscyplinarnym. Rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia jest możliwe w razie:

• ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych;
• przedłużającej się usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy po zakończeniu okresu ochronnego;
• popełnienia przez pracownika przestępstwa, które uniemożliwia jego dalsze zatrudnianie na danym stanowisku (jeśli przestępstwo potwierdzono prawomocnym wyrokiem lub jeśli jest ono oczywiste);
• zawinionej utraty uprawnień do wykonywania pracy na danym stanowisku.

Zakończenie stosunku pracy zgodnie z upływem czasu

W sytuacji, gdy kończy się okres, na jaki zawarto umowę na czas określony, pracownik odchodzi z pracy z dnia na dzień. W tym przypadku nie obowiązuje okres wypowiedzenia – koniec obowiązywania umowy jest równoznaczny z zakończeniem stosunku pracy.

Wygaśnięcie stosunku pracy

Wygaśnięcie stosunku pracy następuje automatycznie w określonych przez prawo okolicznościach:

• w przypadku śmierci pracownika;
• w przypadku śmierci pracodawcy, który był osobą fizyczną, o ile była to jednoosobowa działalność gospodarcza lub jeśli zmarła osoba zatrudniała pracownika osobiście – w takiej sytuacji osobom zatrudnionym przysługuje odszkodowanie o równowartości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia;
• jeśli upłynęły trzy miesiące nieobecności pracownika wynikające z tymczasowego aresztowania.