Spis z natury w pigułce

Podatnicy, którzy rozliczają się, prowadząc księgę przychodów i rozchodów, mają obowiązek sporządzania tzw. spisu z natury. Kiedy należy go przeprowadzić, kto dokładnie musi o tym pamiętać i jakie elementy powinien zawierać dokument?

Czym jest spis z natury?

Spis z natury, inaczej remanent lub inwentaryzacja, to dokument pozwalający na określenie towarów – rzeczowych i pieniężnych – oraz ich zasobów w firmie. Umożliwia on skorygowanie stanu odnotowanego w ewidencji księgowej i wykrycie błędów oraz nadużyć ze strony pracowników. Dokument obejmuje towary handlowe, materiały podstawowe i pomocnicze, gotowe wyroby i półwyroby, produkcję w toku, odpady oraz braki. Stanowi on również podstawę do określenia dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej. Ten z kolei pozwala wyliczyć należny podatek dochodowy od osób fizycznych. Jeśli wartość początkowego spisu z natury jest wyższa niż remanent końcowy, różnica musi zostać odjęta od dochodu. Jeżeli natomiast to wartość końcowego remanentu jest wyższa od wartości początkowego spisu, różnicę należy dodać do dochodu uzyskanego w ramach działalności.

Kto ma obowiązek sporządzenia spisu z natury?

Obowiązkiem sporządzania spisu z natury objęci są podatnicy, którzy jako formę opodatkowania działalności gospodarczej wybrali skalę podatkową lub podatek liniowy i rozliczają się KPiR. To m.in. właściciele firm zajmujących się produkcją materialną czy handlem. Przedsiębiorcy opodatkowani ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych nie muszą sporządzać remanentu – wyjątek stanowią osoby, które decydują się na likwidację firmy.

Kiedy należy sporządzić spis z natury?

Remanent powinien zostać przeprowadzony:

• w dniu rozpoczęcia działalności gospodarczej;
• na koniec roku podatkowego;
• w momencie zmiany wspólnika lub zmiany proporcji udziałów wspólników;
• w chwili likwidacji działalności.

W przypadku otrzymania wniosku naczelnika urzędu skarbowego należy wykonać go niezależnie od momentu w roku. Co ważne, spis z natury musi zostać sporządzony nawet w sytuacji, gdy będzie miał wynik zerowy.

Spis z natury – podstawowe elementy

Poszczególne arkusze spisu z natury przed wydaniem powinny zostać ponumerowane przez przewodniczącego komisji inwentaryzacyjnej. Traktuje się je bowiem jako dowody księgowe, gdyż stanowią one druki ścisłego zarachowania. Sama treść spisu z natury powinna natomiast zawierać takie dane jak:

• imię i nazwisko właściciela oraz nazwa firmy;
• data sporządzenia dokumentu;
• numer kolejny pozycji arkusza spisu z natury;
• określenie towaru oraz innych składników, które podlegają inwentaryzacji;
• ilość stwierdzona w czasie spisu;
• jednostka miary;
• cena w złotych i groszach za jednostkę miary;
• wartość po przemnożeniu ilości towaru przez jego cenę jednostkową;
• łączna wartość spisu z natury.

Na końcu spisu z natury musi ponadto widnieć klauzula „Spis zakończono na pozycji…”, a osoby biorące udział w remanencie muszą podpisać dokument.