Czym jest kontrola krzyżowa?

Kontrola krzyżowa, jak wskazuje sama jej nazwa, polega na porównywaniu wyników z przynajmniej dwóch niezależnych źródeł – np. dokumentacji dwóch stron transakcji. Co może być jej przedmiotem i czym różni się ona od standardowej kontroli skarbowej?

Kontrola krzyżowa – co to jest?

Kontrola krzyżowa stanowi czynność dowodową w ramach prowadzonej kontroli celno-skarbowej. Przeprowadzające ją osoby są uprawnione do prowadzenia działań, które mają na celu weryfikację prawidłowości zaewidencjonowania tego samego towaru bądź usługi u kontrahenta podatnika objętego kontrolą. Pozwala ona zatem ocenić, czy zapisy w rejestrach VAT, dokumentach (np. fakturach) i umowach danego przedsiębiorstwa zgadzają się z dokumentacją drugiej strony transakcji. Kontrolę krzyżową reguluje art. 79 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej. Jeżeli firma jest podejrzana o uczestnictwo w oszustwach na gruncie podatkowym, KAS może prowadzić czynności kontrolne bez uprzedzenia. Urząd kontaktuje się wówczas tylko z kontrahentem kontrolowanego przedsiębiorcy. Czynności kontrolne u kontrahenta prowadzone są w tym samym czasie, co czynności sprawdzające przeprowadzane w siedzibie przedsiębiorcy. Z kontroli przeprowadzanej w siedzibie kontrahenta podatnika sporządzany jest protokół.

Przykładowe przyczyny kontroli krzyżowej

Kontrola krzyżowa może zostać przeprowadzona szczególnie w związku z:

• wykryciem pewnych nieprawidłowości w deklaracjach VAT;
• donosem (lub samym podejrzeniem) o wyłudzeniu podatku;
• złożeniem wniosku o zwrot podatku VAT.

Czynności kontrolne mają miejsce m.in. w przypadku podejrzeń dotyczących wyłudzeń lub w postępowaniach związanych ze zwrotem VAT. Podstawę w trakcie kontroli stanowią faktury VAT, umowy, dowody dostawy czy potwierdzenia wykonania przelewów.

Obowiązki i prawa kontrolowanego podmiotu oraz kontrahenta

W trakcie kontroli krzyżowej kontrahent musi udostępnić organom kontrolującym dokumentację związaną z czynnościami kontrolnymi u przedsiębiorcy. Nie może on ponadto wnieść zastrzeżeń ani skargi odnośnie otrzymanego po kontroli protokołu – ma natomiast prawo wnieść skargę na kontrolującego w trybie administracyjnym. Kontrolowany może też wylegitymować kontrolerów i poprosić o przedstawienie podstawy prawnej kontroli. Organy prowadzące czynności sprawdzające po ich zakończeniu muszą z kolei przekazać mu protokół.

Czym kontrola krzyżowa różni się od zwykłej kontroli skarbowej?

Podstawową różnicą pomiędzy kontrolą krzyżową a standardową kontrolą z urzędu skarbowego jest fakt, że w przypadku pierwszej z nich kontrahent, którego materiały są weryfikowane, może dokonać ich korekty już podczas trwania czynności sprawdzających. Jeżeli urząd przeprowadza standardową kontrolę, wszelkie korekty powinny zostać wykonane jeszcze przed jej rozpoczęciem. Do kontroli krzyżowej nie da się też przygotować – organy kontrolujące nie informują bowiem danego podmiotu o planowanej wizycie, z kolei o zwykłej kontroli skarbowej podatnik jest informowany 7 dni wcześniej.