Ochrona przedemerytalna – co warto o niej wiedzieć?

Pracownicy, którym do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostały 4 lata lub mniej, podlegają tzw. ochronie przedemerytalnej. W tym czasie zatrudniający nie może zmienić im warunków zatrudnienia ani wypowiedzieć umowy. Co warto wiedzieć na temat okresu ochronnego?

Czym jest ochrona przedemerytalna?

Ochrona przedemerytalna, inaczej okres ochronny przed emeryturą, to forma wsparcia dla osób, które z uwagi na swój wiek są bardziej narażone na zwolnienie i trudności w znalezieniu nowego zatrudnienia. W okresie tym pracodawca nie może:

• rozwiązać umowy z pracownikiem za wypowiedzeniem;
• zmienić warunków zatrudnienia pracownika, np. poprzez obniżenie wynagrodzenia (o ile układ zbiorowy zakładu pracy nie uległ zmianie).

Jeżeli pracownik w wieku przedemerytalnym jest zatrudniony u kilku pracodawców, ochrona przysługuje mu ponadto u każdego z nich. Zasady dotyczące ochrony przedemerytalnej reguluje art. 39 Kodeksu pracy.

Okres ochronny przed emeryturą – kogo dotyczy?

Ochronie przedemerytalnej podlegają pracownicy, którzy w ciągu następnych 4 lat mają osiągnąć wiek emerytalny. W przypadku kobiet wynosi on obecnie 60 lat, z kolei w przypadku mężczyzn – 65. W odniesieniu do okresu ochronnego ma znaczenie także sam staż pracy danej osoby – 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn. Ochroną objęte są zatem kobiety w wieku 56 lat i mężczyźni w wieku 61 lat, którzy:

• przepracowali odpowiedni okres;
• pozostają w stosunku pracy, niezależnie od wymiaru etatu (ochrona nie dotyczy osób zatrudnionych na umowę zlecenia lub umowę o dzieło);
• są zatrudnieni na czas nieokreślony.

W przypadku umowy o pracę na czas określony stosunek pracy wygasa w dniu zakończenia obowiązywania umowy. W takiej sytuacji nie mają zastosowania przepisy o okresie ochrony przedemerytalnej.

Ochrona przedemerytalna – wyjątki

Okres ochronny przed emeryturą zapobiega sytuacji, w której pracodawca rozwiązuje umowę z pracownikiem na 4 lata przed osiągnięciem przez niego wieku emerytalnego. Wymienia się jednak pewne sytuacje, w których zatrudniony może zostać zwolniony dyscyplinarnie, mimo że podlega ochronie. Dotyczy to m.in. pracowników:

• którym do osiągnięcia wieku emerytalnego zostało mniej niż 4 lata i którzy wraz z osiągnięciem tego wieku nie będą posiadali wymaganego stażu pracy;
• których pracodawca chce zwolnić dyscyplinarnie z ich wyraźnej winy;
• którzy z przyczyn zależnych od pracodawcy mają zostać zwolnieni w wyniku zwolnień grupowych (związanych ze zwolnieniem co najmniej 10 na 100 osób);
• którzy uzyskali prawo do renty w związku z niezdolnością do pracy;
• zakładu pracy, względem którego ogłoszono upadłość lub likwidację.

Przekroczenie wieku emerytalnego a możliwość zwolnienia

Okres ochronny przed emeryturą trwa do momentu uzyskania przez pracownika uprawnień emerytalnych. Wraz z osiągnięciem wieku emerytalnego osoba objęta ochroną przedemerytalną nie jest już zatem chroniona. Ustawa z dnia 16 listopada 2016 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw wprowadziła jednak pewne okresy przejściowe, które w niektórych sytuacjach mogą wydłużać ochronę przed zwolnieniem dla pracowników w wieku emerytalnym.